የአላህንﷻ ስሞችና ባሕርያቱን መረዳትን የሚመለከቱ መርሆዎችና ማሳሰቢያዎች
    face
  •   
  •  
አንዱ ብቸኛው አላህ . .

Icreasefontsize decreasefontsize

የአላህንﷻ ስሞችና ባሕርያቱን መረዳትን የሚመለከቱ መርሆዎችና ማሳሰቢያዎች

‹‹የሚመስለው ምንም ነገር የለም፤እርሱም ሰሚው ተመልካቹ ነው።›› [አልሹራ፡11]

ሥራዎች በፊት በውስጣዊው የልቦና ተግባር አይደለምን? እናም የልብ ዕባዳና ተገዥነት ከአካላዊ ዕባዳና ተገዥነት የላቀና ይበልጥ የሚቆይ ሲሆን፣ወደ አካላዊ ዕባዳ የሚወስድ መንገድ ነው። በመሆኑም በማንኛውም ጊዜ ግዴታነቱ የጸና ነው።

1-ሁሉም የአላህ ﷻ ስሞች መልካሞች ናቸው። አላህ ﷻ እንዲህ ብሏል፦ ‹‹ለአላህም መልካም ስሞች አሉት፤›› [አልአዕራፍ፡180]

አላህ ﷻ የላቀና የተቀደሰ እርሱነቱን (ዛቱን) እንድናውቅ ያደረገን፣እንድናልቀው፣እንድናፈቅረው፣ እንድንፈራውና በርሱ ላይ ተስፋችንን እንድንጥል ነው።

2-የአላህ ﷻ ስሞች ምንጫቸው ሁለት ብቻ ሲሆን፣እነሱም የአላህ ﷻ መጸሐፍና የነቢዩ ﷺ ሱንና ናቸው። ከነዚህ ውጭ ሌላ ምንጭ የላቸውም። የአላህ ﷻ ስሞችና ባሕርያቱ ከሁለቱ ውጭ ሊጸኑ አይችሉም። ስለዚህም አላህ ﷻ እና ረሱል ﷺ ያጸኑትን አጽንተን እንቀበላለን፤አላህ ﷻ እና ረሱል ﷺ ያስተባበሉትን አስተባብለን ተቃራኒውን እናጸናለን። የጸና ወይም የተስተባበለ መሆኑ ያልተገለጸውን በተመለከተ፣ማረጋገጫም ሆነ ማስተባበያ ያልቀረበበት በመሆኑ ጥሬ ቃሉን ከመቀበል እንቆጠባለን። ፍችና ይዘቱን ግን በዝርዝር ተለይቶ ይወሰዳል። ለአላህ ﷻ ተገቢ በሆነ እውነታ ላይ እንዲያነጣጥር የታለመ ከሆነ ተቀባይነት ይኖረዋል። ለአላህ ﷻ ተገቢ ያልሆነ ይዘትና ትርጉም ካለው ግን ውድቅ ማድረግ ግዴታ ይሆናል።

3-የአላህን ﷻ ባህርያት አስመልክቶ የሚወሰደው አቋም እርሱነቱን (ዛቱን) አስመልክቶ ከሚወሰደው አቋም ጋር ተመሳሳይ ነው። የተቀደሰ እርሱነቱን አኳኋን እንደማናውቀው ሁሉ፣የላቁ ባሕርያቱን አኳኋንም አናውቅም። ይሁን እንጂ ማዛባት፣ትርጉም የለሽ ማድረግ፣እንዲህ ነው እንደዚያው ነው ብሎ አኳኋን መስጠትም ሆነ ከምንምና ከማንም ጋር ማመሳሰል በሌለበት ሁኔታ ጽኑና ቁርጠኛ የሆነ እምነት አምነን እንቀበላቸዋለን።

4-የአላህ ﷻ ስሞችና ባሕርያቱ፣ተምሳሌታዊም እንቆቅልሽም ሳይሆኑ እውነተኛ ትርጉምና ፍች ያላቸው ስሞችና ባሕርያት ናቸው። እንደ የችሎታ ባለቤት፣በጣም ዐዋቂው፣ጥበበኛው፣ሰሚው፣ተመልካቹ የመሳሰሉ የአላህን ﷻ እርሱነትና የእርሱነቱን ምሉእ ባሕርያት የሚያመለክቱ ናቸው። እነዚህ ስሞች የአላህን ﷻ እርሱነት የሚያመለክቱ ሲሆኑ፣ተግባሩ የሆኑ ፍጹማዊ ችሎታ፣ዕውቀት፣ጥበብ፣ሰሚነትና ተመልካችነቱን ያሳያሉ።

5-አላህን ﷻ ከጉድለቶች ሁሉ ማጥራት የሚገባው ስሞቹንና ባሕርያቱን ትርጉም የለሽ (ተዕጢል) ሳያደርጉ ነው። ጉድለቶችን ከአላህ ማስተባበል በያንዳንዱ ጉድለት ውስጥ የሚጠቃለል ሲሆን፣ምሉእነቱን ማጽናት ደግሞ በያንዳንዱ ባሕሪ ውስጥ የሚዘረዘር ነው። አላህ ﷻ እንዲህ ብሏል፦ ‹‹የሚመስለው ምንም ነገር የለም፤እርሱም ሰሚው ተመልካቹ ነው።›› [አልአንቢያ፡11]

6-በአላህ ﷻ ስሞች ማመን በስሙና ስሙ በሚይዘው ባሕሪ ማመንን ግዴታ እንደሚያደርግ ሁሉ፣ከስሙ ጋር በሚተሳሰረውና በውጤቱ ማመንንም ግዴታ ያደርጋል። በጣም አዛኝ (አርረሒም) የሚለው የአላህ ስም አላህ ﷻ የእዝነት ባሕሪ ያለው መሆኑን በውስጡ ያካተተ በመሆኑ አላህ ﷻ በእዝነቱ ለባሮቹ ያዝናል።

የአላህን ስሞችና ባሕርያቱን ለመረዳት የሚያግዙ አስፈላጊ የሆኑ ነጥቦች ይገኛሉ። እነሱም የሚከተሉት ናቸው ፦

1-ስሞቹ በቀጥር ተለይተው የተወሰኑ አይደሉም። ሐዲሥ ውስጥ የሚከተለውን እናገኛለን፦ ‹‹ . . አንተ ራስህን በሰየምክበት፣ወይም ከፍጥረቶችህ ለአንዱ ባስተማርከው፣ወይም በመጽሐፍህ ውስጥ ባወረድከው፣ወይም በሩቁ ዕውቀትህ አንተ ዘንድ ብቻ ባስቀረኸውና ያንተ በሆነው እያንዳንዱ ስም እለምነሃለሁ . . ›› (በአሕመድ የተዘገበ)

2-ከአላህ ﷻ ስሞች መካከል ሌላ ማንም የማይጋራውና ለአንድ አላህ ብቻ የተለዩ፣ከአላህ ﷻ በስተቀር ማንም ሊጠራባቸው የማይፈቀዱ ስሞች ይገኛሉ። እነዚህም አላህ እና አልረሕማንን የመሳሰሉ ናቸው። ከስሞቹ መካከል ለአላህ ﷻ ሲሆኑ ስሞቹና ባሕርያቱ ፍጹም ምሉእ ቢሆኑም፣ለሌሎች መጠሪያነት ሊውሉ የሚችሉ ስሞችም ይገኛሉ።

3-ከአላህ ﷻ ስሞች ባሕርያት ይመነጫሉ። እያንዳንዱ ስም ባሕሪ (ስፋህ) በውስጡ ያቀፈ ሲሆን፣ከባሕርያት ግን ስሞች አይመነጩም። ‹‹አላህ ይቆጣል›› እንደምንለውና ‹‹አላህ ቁጡው›› ብለን ግን እንደማንገልጸው ማለት ነው። አላህ ﷻ በቁጡነት ባሕሪ ከመገለጽ የጠራ ነውና።

   
Subscibe